Kto i jak u\u017cywa dron\u00f3w bojowych<\/strong><\/p>\nAzerbejd\u017can sta\u0142 si\u0119 pierwszym studium przypadku synergii dron\u00f3w i artylerii \u2014 w wojnie o G\u00f3rski Karabach (2020) TB2 w po\u0142\u0105czeniu z izraelskimi Haropami\/Orbiterami i klasycznym ogniem artyleryjskim pozwoli\u0142y szybko niszczy\u0107 \u015brodki OPL przeciwnika i kolumny logistyczne. Analitycy CSIS i RAF CAS zaznaczali jednak, \u017ce to nie same drony wygra\u0142y wojn\u0119, lecz ich dobre wpi\u0119cie w ca\u0142o\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n
W Jemenie drony chi\u0144skie i zachodnie wykorzystywa\u0142y i traci\u0142y zar\u00f3wno pa\u0144stwa koalicji, jak i Huti, co ujawni\u0142o podatno\u015b\u0107 MALE na nasycon\u0105 OPL i zagro\u017cenia asymetryczne.<\/p>\n
W Etiopii (konflikt w Tigraju) dokumentowano u\u017cycia dron\u00f3w m.in. pochodzenia tureckiego i chi\u0144skiego, a organizacje i media opisywa\u0142y ci\u0119\u017ckie straty cywilne w nalotach z lat 2021\u20132022.<\/p>\n
Najpe\u0142niej wojn\u0119 dron\u00f3w wida\u0107 dzi\u015b w Ukrainie. Obie strony u\u017cywaj\u0105 wszystkiego \u2014 od nano-FPV po morskie USV \u2014 w rozpoznaniu, ogniu po\u015brednim, uderzeniach w g\u0142\u0119bi\u0119 operacyjn\u0105 i wojnie radioelektronicznej. Uderzenia ukrai\u0144skich USV MAGURA V5 wielokrotnie uszkadza\u0142y rosyjskie okr\u0119ty na Morzu Czarnym, zmuszaj\u0105c flot\u0119 do relokacji i zmiany taktyki. R\u00f3wnolegle masowe ataki Gera\u0144-2\/Shahed-136 pokazuj\u0105 za\u015b si\u0142\u0119 tanich \u015brodk\u00f3w nasycenia i ich ekonomi\u0119 “atak kontra obrona”.<\/p>\n
Dlaczego drony s\u0105 dzi\u015b tak wa\u017cne? Zapewniaj\u0105 tani\u0105, wielogodzinn\u0105 obecno\u015b\u0107 czujnik\u00f3w i uzbrojenia nad polem walki, odci\u0105\u017caj\u0105c lotnictwo za\u0142ogowe. Umo\u017cliwiaj\u0105 te\u017c generowanie “masy” \u015brodk\u00f3w ra\u017cenia i rozpoznania, szczeg\u00f3lnie w wersjach FPV i amunicji kr\u0105\u017c\u0105cej, co skutecznie degraduje przeciwnika warstwa po warstwie. Ponadto przesuwaj\u0105 bilans koszt\u00f3w na korzy\u015b\u0107 atakuj\u0105cego \u2014 pojedynczy Shahed bywa wielokrotnie ta\u0144szy ni\u017c rakiety, kt\u00f3rymi si\u0119 go zestrzeliwuje, a nawet je\u015bli zostanie str\u0105cony, odci\u0105ga zasoby OPL.<\/p>\n
Zalet\u0105 jest redukcja ryzyka dla za\u0142\u00f3g, wi\u0119ksza tolerancja na straty sprz\u0119towe i tempo cyklu zniszczenia \u2014 zw\u0142aszcza gdy drony s\u0105 zsynchronizowane z artyleri\u0105 i systemami SIGINT\/COMINT. Druga strona medalu to podatno\u015b\u0107 na zak\u0142\u00f3canie, przechwytywanie \u0142\u0105cza, wykrywanie akustyczne i wzrokowe oraz rosn\u0105c\u0105 skuteczno\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w C-UAS.<\/p>\n
RAND, GAO i ameryka\u0144skie analizy systemowe zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce obrona przed rojami jest wci\u0105\u017c niedojrza\u0142a organizacyjnie i technologicznie, a szkolenie i integracja sensor\u00f3w wymagaj\u0105 skokowej poprawy. Do\u015bwiadczenia z Ukrainy potwierdzaj\u0105 te\u017c, \u017ce nadmierne poleganie na UAS bez amunicji lufowej i rakietowej nie zadzia\u0142a \u2014 potrzebna jest r\u00f3wnowaga.<\/p>\n
Ryzyka humanitarne s\u0105 realne. Raport Drone Wars UK dokumentuje setki ofiar cywilnych atak\u00f3w dronowych w Afryce w latach 2021\u20132024 i podkre\u015bla brak przejrzysto\u015bci odpowiedzialno\u015bci prawnej.<\/p>\n
AI i autonomiczne drony. Co ju\u017c dzia\u0142a, a co dopiero zacznie<\/strong><\/p>\nAutonomia w dronach ma dzi\u015b trzy g\u0142\u00f3wne oblicza. Pierwsze to autonomia nawigacyjna \u2014 lot po punktach, trzymanie pozycji, powr\u00f3t do bazy, omijanie zak\u0142\u00f3ce\u0144 GNSS czy ostatni kilometr ataku bez \u0142\u0105cza. Drugie to autonomia percepcyjna \u2014 rozpoznawanie obrazu i automatyczna asysta celowania, montowane w postaci modu\u0142\u00f3w z kamer\u0105 i uk\u0142adem AI-on-chip do FPV i amunicji kr\u0105\u017c\u0105cych. Trzecie to z kolei autonomia decyzyjna \u2014 znacznie bardziej kontrowersyjna, gdy algorytm sam wybiera i zwalcza cel.<\/p>\n
W Ukrainie szeroko testuje si\u0119 i wdra\u017ca pierwsze dwa poziomy poprzez zestawy modernizacyjne z funkcjami ATR i autonomicznej ko\u0144c\u00f3wki podej\u015bcia. Ameryka\u0144skie i ukrai\u0144skie doniesienia m\u00f3wi\u0105 o dziesi\u0105tkach tysi\u0119cy takich modu\u0142\u00f3w w dostawach i planach zakupowych.<\/p>\n
Pe\u0142na, \u015bmierciono\u015bna autonomia istnieje w w\u0105sko zdefiniowanych zadaniach od lat \u2014 klasyczny przyk\u0142ad to izraelski Harpy, kt\u00f3ry po starcie samodzielnie wyszukuje emisje radarowe i atakuje bez dalszej ingerencji operatora (tzw. human-out-of-the-loop). Jednocze\u015bnie polityki pa\u0144stw zachodnich ograniczaj\u0105 u\u017cycie takiej autonomii.<\/p>\n
Zaktualizowana w styczniu 2023 r. dyrektywa DoD 3000.09 nak\u0142ada rygorystyczne wymogi projektowe, testowe i kontrolne dla system\u00f3w autonomicznych i p\u00f3\u0142autonomicznych, a NATO wdro\u017cy\u0142o Zasady Odpowiedzialnego U\u017cycia AI w obronie i rozwija strategi\u0119 bez naruszania prawa mi\u0119dzynarodowego. Nie ma wi\u0119c dowod\u00f3w, by pa\u0144stwa NATO rutynowo delegowa\u0142y algorytmom pe\u0142n\u0105 selekcj\u0119 i zwalczanie cel\u00f3w w dynamicznym \u015brodowisku, ale istniej\u0105 nisze (SEAD, przeciwradarowe loitery), gdzie taka funkcja jest dopuszczona i praktykowana.<\/p>\n
Trend na najbli\u017csze lata to tania “masa” \u2014 roje powietrzne i morskie wspierane AI oraz szybkie skalowanie produkcji. Program Replicator Pentagonu ma przyspieszy\u0107 wdro\u017cenie tysi\u0119cy autonomicznych system\u00f3w w kr\u00f3tkim horyzoncie, a na polu walki ju\u017c teraz wida\u0107 rosn\u0105ce u\u017cycie AI do nawigacji w warunkach zak\u0142\u00f3ce\u0144, rozpoznawania cel\u00f3w i koordynacji wielu platform. Jednocze\u015bnie rozwijane s\u0105 “anty-roje” \u2014 wektor energetyczny, amunicja programowalna, integracja radar\u00f3w z fuzj\u0105 danych czy mobilne \u015brodki EW. Wy\u015bcig jest symetryczny. Dok\u0142adnie tak szybko, jak tanie drony ucz\u0105 si\u0119 omija\u0107 zak\u0142\u00f3canie i obron\u0119, tak szybko obrona adaptuje \u015brodki wykrywania i neutralizacji.<\/p>\n
Wnioski dla polityki i biznesu<\/strong><\/p>\nDrony nie zast\u0119puj\u0105 ca\u0142ych domen. S\u0105 multiplikatorem si\u0142y, ale wymagaj\u0105 ekosystemu, w tym rozpoznania, \u0142\u0105czno\u015bci, artylerii, logistyki i obrony przeciwdronowej. Po drugie, przewag\u0119 daje przemys\u0142 zdolny do szybkiej iteracji i masowej produkcji. Czyli nie tylko wielkie programy, lecz tysi\u0105ce ma\u0142ych ulepsze\u0144. Poza tym pa\u0144stwa i firmy musz\u0105 projektowa\u0107 systemy ze wbudowan\u0105 zgodno\u015bci\u0105 z prawem konflikt\u00f3w zbrojnych i krajowymi politykami autonomii \u2014 to nie tylko kwestia etyki, ale i odporno\u015bci politycznej programu. Jednocze\u015bnie inwestycje w C-UAS (radary niskokosztowe, sensory pasywne, EW i efektory kr\u00f3tkiego zasi\u0119gu) s\u0105 dzi\u015b r\u00f3wnie wa\u017cne, jak same drony.<\/p>\n
Czy drony b\u0119d\u0105 ostatecznie dzia\u0142a\u0142y ca\u0142kowicie autonomicznie? Technicznie \u2014 w w\u0105skich zadaniach ju\u017c dzia\u0142aj\u0105. W sensie doktrynalnym i prawnym powszechna, pe\u0142na autonomia “wybierz i zniszcz” poza nadzorem cz\u0142owieka nie jest dzi\u015b norm\u0105 w pa\u0144stwach NATO i d\u0142ugo ni\u0105 nie b\u0119dzie. Gigantyczny post\u0119p AI w nawigacji, percepcji i koordynacji b\u0119dzie wi\u0119c nadal wspiera\u0142 operatora i skraca\u0142 p\u0119tl\u0119 decyzyjn\u0105, ale cz\u0142owiek \u2014 odpowiedzialny za u\u017cycie si\u0142y \u2014 pozostaje “w p\u0119tli” poza specyficznymi wyj\u0105tkami, jak misje przeciwradarowe.<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o Business Insider Polska<\/p>\n
KOMENTARZE<\/p>\n
Wydawca portalu nie ponosi odpowiedzialno\u015bci za tre\u015b\u0107 komentarzy zamieszczanych przez u\u017cytkownik\u00f3w. Osoby zamieszczaj\u0105ce wypowiedzi naruszaj\u0105ce prawo lub prawem chronione dobra os\u00f3b trzecich mog\u0105 ponie\u015b\u0107 z tego tytu\u0142u odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105 lub cywiln\u0105.JEDNOCZE\u015aNIE UZYTKOWNICY ZAMIESZCZAJ\u0104C KOMENTARZ OSWIADCZAJ\u0104, \u017bE BIOR\u0104 PE\u0141N\u0104 ODPOWIEDZIALNO\u015a\u0106 ZA TRE\u015aCI UMIESZCZONE PRZEZ SIEBIE<\/p>\n
![\"Share](\"http:\/\/static.hupso.com\/share\/buttons\/button100x23.png\")
<\/a>