{"id":10335,"date":"2025-09-19T12:31:18","date_gmt":"2025-09-19T10:31:18","guid":{"rendered":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/?p=10335"},"modified":"2025-09-19T12:31:18","modified_gmt":"2025-09-19T10:31:18","slug":"nieoczekiwane-odkrycie-zaginione-zabytki-w-mlawskim-muzeum","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/?p=10335","title":{"rendered":"Nieoczekiwane odkrycie: zaginione zabytki w m\u0142awskim muzeum"},"content":{"rendered":"
\n
\n

Ozdoby i narz\u0119dzia z epoki br\u0105zu, przez lata uznawane za zaginione,<\/span> niespodziewanie odnalaz\u0142y si\u0119 w zbiorach Muzeum Ziemi Zawkrze\u0144skiej w M\u0142awie.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

22 maja 2025 roku w m\u0142awskim muzeum z wizyt\u0105 go\u015bci\u0142 archeolog \u0141ukasz Karczmarek z Pa\u0144stwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. Podczas kwerendy w zbiorach z epoki br\u0105zu zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na kilka przedmiot\u00f3w \u2013 w\u015br\u00f3d nich br\u0105zow\u0105 siekierk\u0119 z napisem <\/span>Farbezin<\/span> oraz sygnatur\u0105 4422. Ten sam numer widnia\u0142 tak\u017ce na czterech bransoletach. Odkrycie okaza\u0142o si\u0119 nietuzinkowe – po konsultacji z Krzysztofem Kowalskim, kierownikiem dzia\u0142u archeologicznego Muzeum Narodowego w Szczecinie, ustalono, \u017ce zabytki te pochodz\u0105 ze skarbu z Wierzbi\u0119cina, odnalezionego w 1897 roku\u2026<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

XIX wiek – Wierzbi\u0119cin (daw. Farbezin), teren ten zamieszkiwany i zarz\u0105dzany by\u0142 w\u00f3wczas przez znamienity r\u00f3d von Dewitz. W latach 1873-1876 decyzj\u0105 Gustawa Wilhelma von Dewitz zbudowany zosta\u0142 pa\u0142ac. Nast\u0119pnie maj\u0105tek poszerzy\u0142<\/span> si\u0119 o dodatkowe budynki gospodarcze. W marcu 1897 roku powsta\u0142a gorzelnia. Do budowy kolejnego obiektu potrzebny by\u0142 kamie\u0144, kt\u00f3ry pobierano ze wzniesienia przypominaj\u0105cego kopiec. Niespodziewanie, pod kamieniem o \u015brednicy 1,5 m na g\u0142\u0119boko\u015bci oko\u0142o metra, odnaleziono skarb. O znalezisku powiadomiono \u00f3wczesnego w\u0142a\u015bciciela maj\u0105tku, Victora von Dewitz, kt\u00f3ry po konsultacji z prawnikiem postanowi\u0142 przekaza\u0107 przedmioty do Muzeum Narodowego w Szczecinie. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce skarby z\u0142o\u017cono najprawdopodobniej w pobli\u017cu grobu skrzynkowego, identyfikowanego jako neolityczny. Tego rodzaju poch\u00f3wki wi\u0105zane s\u0105 najcz\u0119\u015bciej z kultur\u0105 amfor kulistych. <\/span>Depozyt zawiera\u0142 w sumie 30 przedmiot\u00f3w (Stubenrach 1897, 72\u201373). W jego sk\u0142ad wchodzi\u0142y: grot oszczepu, 2 siekierki, naramiennik z dwiema tarczkami (typu Wierzbi\u0119cin), 2 bransolety poprzecznie \u017cebrowane, 16 kolistych bransolet ze sztabek, zdobionych poprzecznymi i uko\u015bnymi naci\u0119ciami, 5 owalnych, zdobionych bransolet otwartych, wykonanych ze sztabek, 2 bransolety z szerokiej ta\u015bmy oraz fragm. ozdoby.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

Wybuch II wojny \u015bwiatowej postawi\u0142 wiele polskich muze\u00f3w przed konieczno\u015bci\u0105 ewakuacji i zabezpieczenia zbior\u00f3w. Najwi\u0119ksze zagro\u017cenie stanowi\u0142y rabunki i bombardowania, kt\u00f3rych ofiar\u0105 pad\u0142 m.in. Zamek Kr\u00f3lewski w Warszawie. Szczecin by\u0142 miastem wchodz\u0105cym w sk\u0142ad III Rzeszy, zatem na pocz\u0105tku wojny a\u017c tak bardzo nie odczuwa\u0142 skutk\u00f3w, jakie za sob\u0105 nios\u0142a. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 diametralnie w 1942 roku, kiedy alianci rozpocz\u0119li naloty i bombardowania Niemiec. Muzeum Narodowe w Szczecinie stan\u0119\u0142o przed podobnym problemem, co polskie muzea na pocz\u0105tku wojny. Podj\u0119to wi\u0119c decyzj\u0119 o relokacji zbior\u00f3w. Skarb z Wierzbi\u0119cina zosta\u0142 powierzony pod opiek\u0119 Hansa-Henninga von Horna, m\u0119\u017ca Christiany von Braunschweig. R\u00f3d Braunschweig\u00f3w zarz\u0105dza\u0142 maj\u0105tkiem usytuowanym w Mo\u0142towie, ponad 100 km od Szczecina. <\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

Wed\u0142ug zapis\u00f3w archiwalnych o depozyty dbano z nale\u017cyt\u0105 pieczo\u0142owito\u015bci\u0105 a\u017c do marca 1945 roku, kiedy przez okolice Mo\u0142towa przesun\u0105\u0142 si\u0119 front niemiecko-sowiecki. Nie wiadomo, co dzia\u0142o si\u0119 z maj\u0105tkiem w tamtym czasie. Dzi\u0119ki wykazowi zmar\u0142ych ustalono, \u017ce Hans-Henning von Horn do 13 lipca 1945 roku znajdowa\u0142 si\u0119 w Mot\u0142owie, natomiast 5 listopada tego samego roku zmar\u0142 na raka w zamku Weitenburg w Badenii-Wirtembergii.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

W latach 1947-1948 w pa\u0142acu w Mo\u0142towie przebywa\u0142 Boles\u0142aw J\u0119drzejewski, kt\u00f3ry w 1945 roku uczestniczy\u0142 w odbudowie Muzeum Towarzystwa Naukowego P\u0142ockiego. Napisa\u0142 w artykule: <\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

Za zgod\u0105 i zezwoleniem gospodarza obiektu, szperaj\u0105c po zak\u0105tkach, znalaz\u0142em spor\u0105 ilo\u015b\u0107 ciekawych okaz\u00f3w z prehistorii, zabytk\u00f3w historycznych i dzie\u0142 sztuki. Zabezpieczy\u0142em je i przywioz\u0142em b\u0105d\u017a przes\u0142a\u0142em do Muzeum TNP pewn\u0105, dzi\u015b trudn\u0105 do zapami\u0119tania ilo\u015b\u0107 zabytk\u00f3w prehistorycznych, pochodz\u0105cych z terenu Pomorza Zachodniego.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

W 2016 roku w Mo\u0142otowie odnaleziono kilka zabytk\u00f3w, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 mia\u0142a zachowan\u0105 sygnatur\u0119 PLM. W maju szczeci\u0144skie muzeum, z pomoc\u0105 policji, rozpocz\u0119\u0142o przeszukiwanie terenu wysypiska \u015bmieci w celu zabezpieczenia ewentualnych zbior\u00f3w, istnia\u0142o bowiem podejrzenie, \u017ce mog\u0105 si\u0119 tam znajdowa\u0107. Dzi\u0119ki temu, cz\u0119\u015b\u0107 zaginionych eksponat\u00f3w odnalaz\u0142a si\u0119.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

Nie jest jasne, w jaki spos\u00f3b ani kiedy zabytki trafi\u0142y do zbior\u00f3w muzeum w M\u0142awie. Pierwszy \u015blad ich obecno\u015bci pochodzi z 18 kwietnia 2006 roku, kiedy \u00f3wczesny archeolog Andrzej Grzymkowski znalaz\u0142 je i wpisa\u0142 do ewidencji. Nie da si\u0119 ustali\u0107, jak d\u0142ugo znajdowa\u0142y si\u0119 ju\u017c w muzeum ani kto je przekaza\u0142. By\u0107 mo\u017ce trafi\u0142y tu z P\u0142ocka za spraw\u0105 Boles\u0142awa J\u0119drzejewskiego, kt\u00f3ry w latach 40. XX wieku go\u015bci\u0142 w Mo\u0142towie i cz\u0119\u015b\u0107 znalezionych tam zabytk\u00f3w odes\u0142a\u0142 do Muzeum w P\u0142ocku. Na ten moment pozostaje to jedynie w sferze domys\u0142\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci uda si\u0119 odtworzy\u0107 burzliwe losy skarbu, w tej chwili jednak nie jest to mo\u017cliwe.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

Autor:<\/span> Justyna Zarazi\u0144ska, opiekun dzia\u0142u archeologii w Muzeum Ziemi Zawkrze\u0144skiej w M\u0142awie<\/span><\/p>\n

KOMENTARZE<\/p>\n

Wydawca portalu nie ponosi odpowiedzialno\u015bci za tre\u015b\u0107 komentarzy zamieszczanych przez u\u017cytkownik\u00f3w. Osoby zamieszczaj\u0105ce wypowiedzi naruszaj\u0105ce prawo lub prawem chronione dobra os\u00f3b trzecich mog\u0105 ponie\u015b\u0107 z tego tytu\u0142u odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105 lub cywiln\u0105.JEDNOCZE\u015aNIE UZYTKOWNICY ZAMIESZCZAJ\u0104C KOMENTARZ OSWIADCZAJ\u0104, \u017bE BIOR\u0104 PE\u0141N\u0104 ODPOWIEDZIALNO\u015a\u0106 ZA TRE\u015aCI UMIESZCZONE PRZEZ SIEBIE<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\"Share<\/a>