{"id":9195,"date":"2025-08-21T10:02:44","date_gmt":"2025-08-21T08:02:44","guid":{"rendered":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/?p=9195"},"modified":"2025-08-21T10:08:00","modified_gmt":"2025-08-21T08:08:00","slug":"miliardy-na-dializy-i-przeszczepy-nerek-a-profilaktyka-kuleje","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/?p=9195","title":{"rendered":"Miliardy na dializy i przeszczepy nerek, a profilaktyka kuleje"},"content":{"rendered":"<div class=\"article__content\">\n<div class=\"article__content\">\n<p><strong>Niewystarczaj\u0105ce i\u00a0nieskuteczne by\u0142y dzia\u0142ania ministra zdrowia oraz NFZ na rzecz zwi\u0119kszenia dost\u0119pno\u015bci wczesnej diagnostyki przewlek\u0142ej choroby nerek. Z Programu pilota\u017cowego \u201eProfilaktyka 40 PLUS\u201d, na kt\u00f3ry wydatkowano 395\u00a0mln z\u0142, skorzysta\u0142o 19% uprawnionych os\u00f3b. Tymczasem na diagnostyk\u0119 i\u00a0leczenie pacjent\u00f3w z\u00a0PChN w\u00a0badanym okresie przeznaczono ponad 6\u00a0mld z\u0142, z\u00a0czego a\u017c 92% stanowi\u0142y koszty dializoterapii i\u00a0przeszczep\u00f3w. Du\u017ce wydatki nie przek\u0142ada\u0142y si\u0119 jednak na jako\u015b\u0107 opieki nad pacjentami z\u00a0chorobami nerek. Czas oczekiwania na wizyt\u0119 w\u00a0poradniach nefrologicznych w\u00a0latach 2022-2024 wyd\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 niemal dwukrotnie. Dost\u0119p do leczenia nefrologicznego by\u0142 nier\u00f3wnomierny w\u00a0skali kraju, a\u00a0kadra specjalist\u00f3w coraz starsza. Istotnym problemem by\u0142y braki kadrowe i\u00a0niskie zainteresowanie specjalizacj\u0105 nefrologia w\u015br\u00f3d m\u0142odych lekarzy.<\/strong><\/p>\n<p>Przewlek\u0142a choroba nerek (PChN) jest<strong> drug\u0105 po nadci\u015bnieniu t\u0119tniczym najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105c\u0105 przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105<\/strong> <strong>w Polsce<\/strong>. Jest ona \u0142atwa do zdiagnozowania i\u00a0stosunkowo prosta do leczenia. Problemem jest natomiast <strong>bezobjawowy charakter<\/strong> choroby w\u00a0jej pocz\u0105tkowym stadium. Dlatego tak <strong>wa\u017cne s\u0105 regularne badania<\/strong> profilaktyczne umo\u017cliwiaj\u0105ce wczesne rozpoznanie i\u00a0wdro\u017cenie odpowiedniego leczenia, kt\u00f3re mo\u017ce znacznie spowolni\u0107 post\u0119p tego schorzenia. Nieleczona PChN ostatecznie prowadzi do ca\u0142kowitej niewydolno\u015bci nerek i\u00a0wynikaj\u0105cych z\u00a0niej powik\u0142a\u0144 lub do przedwczesnej \u015bmierci.<\/p>\n<p>Szacuje si\u0119, \u017ce <strong>PChN rozpoznano jedynie u 5% chorych<\/strong>. Eksperci oceniaj\u0105, \u017ce w\u00a0Polsce co roku z\u00a0powodu niewykrycia tej choroby <strong>umiera przedwcze\u015bnie oko\u0142o 80\u00a0tys. os\u00f3b<\/strong>, <strong>co skraca \u015bredni\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia w\u00a0Polsce o\u00a0ponad 2 lata<\/strong>. Wed\u0142ug szacunkowych danych zawartych w\u00a0Mapie Potrzeb Zdrowotnych (MPZ) <strong>liczba os\u00f3b dotkni\u0119tych PChN w\u00a02023\u00a0r. przekroczy\u0142a 4,5\u00a0mln, a\u00a0w\u00a02034\u00a0r. ma osi\u0105gn\u0105\u0107 5,2\u00a0mln.<\/strong><\/p>\n<div>\n<div class=\"mceTmpl\">\n<div>\n<figure><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.nik.gov.pl\/plik\/id,31242.jpg\" alt=\"Prognoza liczby chorych na przewlek\u0142\u0105 chorob\u0119 nerek w\u00a0Polsce (opis grafiki poni\u017cej)\" width=\"760\" height=\"562\" \/><figcaption>\n<details>\n<summary>Opis grafiki<\/summary>\n<\/details>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Konsultant Krajowy w\u00a0dziedzinie nefrologii wielokrotnie zwraca\u0142 uwag\u0119 na <strong>nisk\u0105 wykrywalno\u015b\u0107 PChN przez lekarzy<\/strong> rodzinnych, diabetolog\u00f3w i\u00a0kardiolog\u00f3w. Du\u017cym problemem s\u0105 te\u017c <strong>braki kadrowe w\u015br\u00f3d lekarzy i\u00a0piel\u0119gniarek <\/strong>specjalizacji nefrologicznej oraz niewystarczaj\u0105ca liczba os\u00f3b realizuj\u0105cych t\u0119 specjalizacj\u0119.<\/p>\n<p>Powy\u017csze dane by\u0142y g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105, dla kt\u00f3rej NIK podj\u0119\u0142a niniejsz\u0105 kontrol\u0119. Okres obj\u0119ty kontrol\u0105 to lata 2022\u20132024, a\u00a0skontrolowane jednostki to: Ministerstwo Zdrowia oraz Centrala NFZ i\u00a0cztery Oddzia\u0142y Wojew\u00f3dzkie Narodowego Funduszu Zdrowia: (\u0141\u00f3dzki, Mazowiecki, \u015al\u0105ski i\u00a0Wielkopolski).<\/p>\n<h2>Wi\u0119cej pacjent\u00f3w, d\u0142u\u017cszy czas oczekiwania<\/h2>\n<p>W latach 2021-2023 liczba pacjent\u00f3w z\u00a0rozpoznaniem niewydolno\u015bci nerek wzros\u0142a o\u00a0prawie 15% (ze 105,6\u00a0tys. do 121\u00a0tys. os\u00f3b). Jednocze\u015bnie o\u00a0ok. 21% zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 liczba pacjent\u00f3w obj\u0119tych ambulatoryjn\u0105 opiek\u0105 specjalistyczn\u0105 w\u00a0poradniach nefrologicznych oraz w\u00a0szpitalnych oddzia\u0142ach nefrologicznych.<\/p>\n<p>Wzrost liczby pacjent\u00f3w by\u0142 jedn\u0105 z\u00a0przyczyn prawie <strong>dwukrotnego wyd\u0142u\u017cenia si\u0119 czasu oczekiwania<\/strong> na wizyt\u0119 w\u00a0poradniach nefrologicznych (w tym dzieci\u0119cych) w\u00a0latach 2022-2024. Np. dla przypadk\u00f3w pilnych wzr\u00f3s\u0142 on <strong>z 27 do 55 dni<\/strong> w\u00a0poradniach dla doros\u0142ych oraz <strong>z 40 do 70 dni<\/strong> w\u00a0przypadku poradni dzieci\u0119cych.<\/p>\n<div>\n<div class=\"mceTmpl\">\n<div>\n<figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.nik.gov.pl\/plik\/id,31241.jpg\" alt=\"\u015aredni czas oczekiwania na wizyt\u0119 w\u00a0poradniach nefrologicznych (opis grafiki poni\u017cej)\" width=\"760\" height=\"436\" \/><figcaption>\n<details>\n<summary>Opis grafiki<\/summary>\n<\/details>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mceTmpl\">\n<div>\n<figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.nik.gov.pl\/plik\/id,31236.jpg\" alt=\"\u015aredni czas oczekiwania na wizyt\u0119 w\u00a0poradniach nefrologicznych dzieci\u0119cych (opis grafiki poni\u017cej)\" width=\"760\" height=\"437\" \/><figcaption>\n<details>\n<summary>Opis grafiki<\/summary>\n<\/details>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2>Dane bij\u0105 na alarm<\/h2>\n<p>Zgodnie z\u00a0prognozami zawartymi w\u00a0Mapie Potrzeb Zdrowotnych liczba zgon\u00f3w spowodowanych przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 nerek w\u00a0Polsce w\u00a0latach 2022\u20132024 mia\u0142a nie przekroczy\u0107 15\u00a0tys. Tymczasem tylko <strong>w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat (2022-2023) z\u00a0powodu chor\u00f3b nerek zmar\u0142o a\u017c 154,5\u00a0tys. os\u00f3b. Jednak pomimo alarmuj\u0105cych danych choroby nerek nie zosta\u0142y uj\u0119te w\u00a0MPZ w\u015br\u00f3d problem\u00f3w zdrowotnych najbardziej obci\u0105\u017caj\u0105cych spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/strong> Wyzwania dotycz\u0105ce wczesnej diagnostyki oraz opieki nad pacjentami z\u00a0PChN nie zosta\u0142y te\u017c uwzgl\u0119dnione w\u00a0dokumentach strategicznych. <strong>W Krajowym Planie Transformacji na lata 2022\u20132026 temat chor\u00f3b nerek poruszono jedynie w\u00a0kontek\u015bcie opieki paliatywnej i\u00a0hospicyjnej. Plan nie obejmowa\u0142 natomiast dzia\u0142a\u0144 profilaktycznych, pozwalaj\u0105cych na wykrywanie tej choroby we wczesnych stadiach.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ca\u0142kowity poziom koszt\u00f3w bada\u0144 diagnostycznych oraz leczenia pacjent\u00f3w z\u00a0PChN w\u00a0latach 2021-2024 (do 30 czerwca) przekroczy\u0142 6\u00a0mld z\u0142, z\u00a0czego a\u017c 92% stanowi\u0142y koszty leczenia nerkozast\u0119pczego za pomoc\u0105 dializoterapii lub przeszczepienia nerki.<\/strong><\/p>\n<div class=\"mceTmpl\">\n<div>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.nik.gov.pl\/plik\/id,31237.jpg\" alt=\"Koszty opieki nad pacjentami leczonymi nerkozast\u0119pczo (opis grafiki poni\u017cej)\" width=\"760\" height=\"480\" \/><figcaption>\n<details>\n<summary>Opis grafiki<\/summary>\n<\/details>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2>Coraz starsi lekarze<\/h2>\n<p>Powa\u017cnym problemem stwierdzonym przez kontroler\u00f3w NIK by\u0142a <strong>starzej\u0105ca si\u0119 kadra specjalist\u00f3w<\/strong> w\u00a0dziedzinie nefrologii. W\u00a0latach 2021-2024 liczba nefrolog\u00f3w powy\u017cej 65. roku \u017cycia wzros\u0142a z\u00a014% do 20%, a\u00a0w\u00a0przypadku nefrolog\u00f3w dzieci\u0119cych odsetek starszych lekarzy wzr\u00f3s\u0142 z\u00a010% do 14%. Jednocze\u015bnie <strong>spad\u0142 odsetek lekarzy nefrolog\u00f3w do 35. roku \u017cycia. W\u00a02021\u00a0r. stanowili oni 0,86% nefrolog\u00f3w, a\u00a0w\u00a02024\u00a0r. zaledwie 0,48%.<\/strong> Natomiast odsetek nefrolog\u00f3w dzieci\u0119cych do 35. roku \u017cycia w\u00a0tym samym okresie zmniejszy\u0142 si\u0119 z\u00a03,5% do 0,8%. Dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu zapobieganie post\u0119puj\u0105cemu starzeniu si\u0119 kadry specjalist\u00f3w w\u00a0dziedzinie nefrologii nie przynios\u0142y oczekiwanych efekt\u00f3w.<\/p>\n<div>\n<div class=\"mceTmpl\">\n<div>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.nik.gov.pl\/plik\/id,31238.jpg\" alt=\"Struktura wiekowa lekarzy nefrolog\u00f3w (opis grafiki poni\u017cej)\" width=\"760\" height=\"409\" \/><figcaption>\n<details>\n<summary>Opis grafiki<\/summary>\n<\/details>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mceTmpl\">\n<div>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.nik.gov.pl\/plik\/id,31239.jpg\" alt=\"Struktura wiekowa lekarzy nefrolog\u00f3w dzieci\u0119cych (opis grafiki poni\u017cej)\" width=\"760\" height=\"411\" \/><figcaption>\n<details>\n<summary>Opis grafiki<\/summary>\n<\/details>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2>M\u0142odzi lekarze niezainteresowani nefrologi\u0105<\/h2>\n<p>Konsultanci Krajowi w\u00a0dziedzinie nefrologii oraz nefrologii dzieci\u0119cej r\u00f3wnie\u017c wskazywali na <strong>problem niedoboru specjalist\u00f3w oraz braku zainteresowania tymi dziedzinami w\u015br\u00f3d absolwent\u00f3w medycyny.<\/strong> Od 2023\u00a0r. zwi\u0119kszono liczb\u0119 miejsc rezydenckich na specjalno\u015bci nefrologia i\u00a0nefrologia dzieci\u0119ca. W\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105 absolwent\u00f3w medycyny przewidywano, \u017ce wzro\u015bnie r\u00f3wnie\u017c liczba os\u00f3b odbywaj\u0105cych te specjalizacje. Tak si\u0119 jednak nie sta\u0142o. Pomimo zwi\u0119kszenia liczby miejsc w\u00a0latach 2023-2024 w\u00a0przypadku nefrologii obsadzono odpowiednio ok. 22-23% miejsc, a\u00a0w\u00a0przypadku nefrologii dzieci\u0119cej by\u0142o to odpowiednio 20% i\u00a0nieco ponad 41% miejsc. NIK zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na <strong>potrzeb\u0119 uj\u0119cia nefrologii i\u00a0nefrologii dzieci\u0119cej jako priorytetowej dziedziny medycyny<\/strong> w\u00a0rozporz\u0105dzeniu w\u00a0sprawie okre\u015blenia priorytetowych dziedzin medycyny. Postulowa\u0142 to r\u00f3wnie\u017c Konsultant Krajowy w\u00a0dziedzinie nefrologii.<\/p>\n<div>\n<div class=\"mceTmpl\">\n<div>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.nik.gov.pl\/plik\/id,31240.jpg\" alt=\"Miejsc na specjalizacji nefrologia i\u00a0nefrologia (opis grafiki poni\u017cej)\" width=\"760\" height=\"610\" \/><figcaption>\n<details>\n<summary>Opis grafiki<\/summary>\n<\/details>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2>Nier\u00f3wny dost\u0119p do leczenia<\/h2>\n<p><strong>Dost\u0119p do leczenia nefrologicznego by\u0142 nier\u00f3wnomierny w\u00a0skali kraju<\/strong>. Po\u0142owa oddzia\u0142\u00f3w nefrologicznych i\u00a0niemal po\u0142owa poradni nefrologicznych AOS znajdowa\u0142a si\u0119 w\u00a0zaledwie czterech wojew\u00f3dztwach. <strong>W 2024 r.<\/strong> <strong>najwi\u0119cej poradni by\u0142o w\u00a0wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim i\u00a0mazowieckim (po 34)<\/strong> oraz wielkopolskim (22) i\u00a0\u0142\u00f3dzkim (19), a\u00a0<strong>najmniej w\u00a0woj. opolskim (sze\u015b\u0107).<\/strong> Natomiast je\u015bli chodzi o\u00a0poradnie nefrologiczne dzieci\u0119ce, prym wiod\u0142y woj. mazowieckie (14) oraz ma\u0142opolskie (10), a\u00a0na szarym ko\u0144cu znalaz\u0142y si\u0119 woj. podlaskie (dwie) i\u00a0warmi\u0144sko\u2013mazurskie (jedna).<\/p>\n<p>Znaczne r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy wojew\u00f3dztwami dotyczy\u0142y te\u017c liczby lekarzy nefrolog\u00f3w i\u00a0liczby pacjent\u00f3w przypadaj\u0105cych na jednego mieszka\u0144ca. Np. je\u015bli chodzi o\u00a0nefrolog\u00f3w dzieci\u0119cych lub lekarzy w\u00a0trakcie specjalizacji z\u00a0nefrologii dzieci\u0119cej, w\u00a02024\u00a0r. <strong>najwi\u0119cej lekarzy (34) udziela\u0142o \u015bwiadcze\u0144 w\u00a0ramach kontraktu z\u00a0Mazowieckim OW NFZ.<\/strong> Jednocze\u015bnie<strong> w\u00a0dw\u00f3ch OW NFZ: Lubuskim i\u00a0Podkarpackim do realizacji \u015bwiadcze\u0144 w\u00a0ramach umowy z\u00a0Funduszem nie zg\u0142oszono \u017cadnego lekarza tej specjalizacji. <\/strong><\/p>\n<div>\n<div class=\"mceTmpl\">\n<div>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.nik.gov.pl\/plik\/id,31235.jpg\" alt=\"Liczba lekarzy nefrolog\u00f3w lub lekarzy w\u00a0trakcie specjalizacji z\u00a0nefrologii (opis grafiki poni\u017cej)\" width=\"760\" height=\"950\" \/><figcaption>\n<details>\n<summary>Opis grafiki<\/summary>\n<\/details>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2>Profilaktyka tylko w\u00a0ramach pilota\u017cu i\u00a0opieki koordynowanej<\/h2>\n<p>NIK podkre\u015bla, \u017ce <strong>skuteczna profilaktyka wp\u0142ywa na obni\u017cenie koszt\u00f3w opieki nad pacjentami z\u00a0PChN.<\/strong> Tymczasem w\u00a0okresie obj\u0119tym kontrol\u0105 w\u00a0Polsce brakowa\u0142o program\u00f3w ukierunkowanych na wczesne wykrywanie przewlek\u0142ej choroby nerek. <strong>Wczesna diagnostyka w\u00a0kierunku PChN by\u0142a mo\u017cliwa tylko w\u00a0ramach Programu pilota\u017cowego \u201eProfilaktyka 40 PLUS\u201d oraz \u015bwiadcze\u0144 opieki koordynowanej<\/strong> w\u00a0zakresie diagnostyka i\u00a0leczenie przewlek\u0142ej choroby nerek realizowanej w\u00a0ramach tzw. bud\u017cetu powierzonego opieki koordynowanej (BPOK).<\/p>\n<h2>Bud\u017cet powierzony opieki koordynowanej<\/h2>\n<p>Bud\u017cet ten jest przeznaczony dla pacjent\u00f3w z\u00a0rozpoznanymi chorobami przewlek\u0142ymi (w tym przypadku z\u00a0PChN), a\u00a0jego zadaniem jest u\u0142atwienie dost\u0119pu do profilaktyki, diagnostyki i\u00a0leczenia okre\u015blonych schorze\u0144. Jak podaje NFZ na swojej stronie internetowej, \u201e<strong>opieka koordynowana to wiele mo\u017cliwo\u015bci diagnostycznych i\u00a0leczenia najcz\u0119stszych chor\u00f3b przewlek\u0142ych ju\u017c u swojego lekarza rodzinnego.<\/strong> Lekarz POZ mo\u017ce zleci\u0107 pacjentom badania (w sytuacjach medycznie uzasadnionych), kt\u00f3re do tej pory by\u0142y zarezerwowane dla lekarza specjalisty. Leczenie jest oparte na Indywidualnym Planie Opieki Medycznej (IPOM) i\u00a0uwzgl\u0119dnia nie tylko wykonywanie bada\u0144, ale tak\u017ce konsultacje mi\u0119dzy lekarzem POZ a\u00a0lekarzem specjalist\u0105 i\u00a0dodatkowe konsultacje np. z\u00a0dietetykiem. Kogo obejmuje? <strong>Opieka koordynowana jest dla pacjent\u00f3w ze schorzeniami z\u00a0zakresu: kardiologii, diabetologii, chor\u00f3b p\u0142uc, endokrynologii i\u00a0chor\u00f3b nerek<\/strong>, na kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej choruj\u0105 Polacy\u201d.<\/p>\n<p><strong>NIK pozytywnie oceni\u0142a wdro\u017cenie \u015bwiadcze\u0144 opieki koordynowanej w\u00a0zakresie diagnostyki i\u00a0leczenia przewlek\u0142ej choroby nerek w\u00a0ramach BPOK. Mechanizm ten u\u0142atwi\u0142 dost\u0119p do profilaktyki, diagnostyki i\u00a0leczenia tego schorzenia.<\/strong> W\u00a0badanym okresie systematycznie ros\u0142a liczba plac\u00f3wek podstawowej opieki zdrowotnej udzielaj\u0105cych tych \u015bwiadcze\u0144 oraz os\u00f3b obj\u0119tych diagnostyk\u0105 i\u00a0leczeniem przewlek\u0142ej choroby nerek w\u00a0ramach tego bud\u017cetu. Na koniec 2023\u00a0r. \u015bwiadczenia w\u00a0tzw. grupie dziedzinowej nefrologia w\u00a0ramach BPOK realizowa\u0142o 497 podmiot\u00f3w POZ, natomiast na 30 wrze\u015bnia 2024\u00a0r. by\u0142o ich ju\u017c prawie dwukrotnie wi\u0119cej (924). W\u00a0tym samym okresie o\u00a0ok. 30% wzros\u0142a liczba pacjent\u00f3w, kt\u00f3rym udzielano \u015bwiadcze\u0144 w\u00a0ramach grupy dziedzinowej nefrologia (z 95,3\u00a0tys. do 132,2\u00a0tys. os\u00f3b).<\/p>\n<p>NIK zwraca jednak uwag\u0119, \u017ce grupa dziedzinowa nefrologia w\u00a0ramach BPOK nie zosta\u0142a wdro\u017cona r\u00f3wnocze\u015bnie z\u00a0wprowadzeniem opieki koordynowanej w\u00a0pa\u017adzierniku 2022\u00a0r. Dopiero w\u00a0listopadzie 2023\u00a0r. wraz ze zmian\u0105 rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia w\u00a0sprawie \u015bwiadcze\u0144 gwarantowanych z\u00a0zakresu podstawowej opieki zdrowotnej BPOK zosta\u0142 poszerzony o\u00a0\u015bwiadczenia pn. diagnostyka i\u00a0leczenie przewlek\u0142ej choroby nerek.<\/p>\n<h2>Program pilota\u017cowy \u201eProfilaktyka 40 PLUS\u201d<\/h2>\n<p>Program pilota\u017cowy \u201eProfilaktyka 40 PLUS\u201d wprowadzono od 1 lipca 2021\u00a0r. Celem Programu mia\u0142a by\u0107 ocena organizacji i\u00a0efektywno\u015bci obj\u0119cia \u015bwiadczeniobiorc\u00f3w od 40. roku \u017cycia profilaktyczn\u0105 diagnostyk\u0105 w\u00a0zakresie najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych problem\u00f3w zdrowotnych. W\u00a0ramach Programu pacjenci mogli <strong>bezp\u0142atnie wykona\u0107 badania diagnostyczne, kt\u00f3re mia\u0142y umo\u017cliwi\u0107 wczesne wykrywanie r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b cywilizacyjnych, w\u00a0tym chor\u00f3b nerek.<\/strong><\/p>\n<p>Jednak w\u00a0ocenie Izby <strong>Program nie spe\u0142ni\u0142 swojej roli, poniewa\u017c nie przyczyni\u0142 si\u0119 do zwi\u0119kszenia \u015bwiadomo\u015bci na temat potrzeby wczesnej diagnostyki<\/strong> przewlek\u0142ej choroby nerek. Zainteresowanie Programem by\u0142o niewielkie. Do 31 sierpnia 2024\u00a0r. <strong>skorzysta\u0142o z\u00a0niego nieca\u0142e 2\u00a0mln spo\u015br\u00f3d ponad 10\u00a0mln os\u00f3b obj\u0119tych ubezpieczeniem zdrowotnym w\u00a0wieku co najmniej 40 lat (czyli 19%), a\u00a0ponownemu badaniu podda\u0142o si\u0119 mniej ni\u017c 3% uprawnionych.<\/strong> Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce sta\u0142o si\u0119 tak pomimo wydatkowania na cele Programu w\u00a0latach 2021-2024 (I p\u00f3\u0142rocze) ok. 395\u00a0mln z\u0142. W\u00a0ocenie NIK przyczyn\u0105 niskiego zainteresowania Programem by\u0142y<strong> niewystarczaj\u0105ce dzia\u0142ania promocyjne i\u00a0edukacyjne. <\/strong>W zwi\u0105zku z\u00a0nisk\u0105 zg\u0142aszalno\u015bci\u0105 do Programu w\u00a02024\u00a0r. Ministerstwo Zdrowia postanowi\u0142o sfinansowa\u0107 tzw. wsp\u00f3\u0142czynniki koryguj\u0105ce podmiotom POZ, kt\u00f3re realizowa\u0142y Program pilota\u017cowy. Mechanizm ten mia\u0142 \u201epremiowa\u0107\u201d \u015bwiadczeniodawc\u00f3w, kt\u00f3rzy zach\u0119cili pacjent\u00f3w do wykonania bada\u0144 w\u00a0ramach Programu. W\u00a0praktyce ka\u017cdy \u015bwiadczeniodawca bior\u0105cy udzia\u0142 w\u00a0Programie otrzymywa\u0142 2,2 tys.\u00a0z\u0142 (czyli r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czynnika koryguj\u0105cego) za ka\u017cde 100 os\u00f3b, kt\u00f3re wype\u0142ni\u0142y ankiet\u0119 i\u00a0wykona\u0142y badania w\u00a0ramach Programu po 1 lipca 2022 r.<\/p>\n<p>W latach 2022\u20132024 (do 30 wrze\u015bnia) na op\u0142acenie wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w koryguj\u0105cych w\u00a0ramach programu <strong>NFZ przekaza\u0142 \u015bwiadczeniodawcom \u0142\u0105cznie niemal 46,5\u00a0mln z\u0142. <\/strong>Kontrolerzy NIK wykazali, \u017ce <strong>Minister Zdrowia przekazywa\u0142 \u015brodki na ten cel niezgodnie z\u00a0przepisami.<\/strong> Zgodnie z\u00a0ustaw\u0105 o\u00a0Funduszu Medycznym dofinansowanie mo\u017ce by\u0107 przeznaczone na finansowanie wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w koryguj\u0105cych, dotycz\u0105cych \u015bwiadcze\u0144 z\u00a0zakresu podstawowej opieki zdrowotnej w\u00a0ramach program\u00f3w zdrowotnych i\u00a0program\u00f3w polityki zdrowotnej polegaj\u0105cych na profilaktyce zdrowotnej. <strong>Program \u201eProfilaktyka 40 PLUS\u201d jest natomiast Programem pilota\u017cowym, kt\u00f3ry nie mie\u015bci si\u0119 w\u00a0tym katalogu.<\/strong><\/p>\n<p>Negatywna ocena Programu przez NIK mia\u0142a te\u017c zwi\u0105zek z\u00a0<strong>b\u0142\u0119dnym oszacowaniem jego koszt\u00f3w<\/strong>, brakiem opracowania formalnych za\u0142o\u017ce\u0144 czy mi\u0119dzyokresowych analiz wska\u017anik\u00f3w. Poza tym Izba zwraca uwag\u0119, \u017ce Program pilota\u017cowy \u201eProfilaktyka 40 PLUS\u201d <strong>nie zosta\u0142 powi\u0105zany z\u00a0obowi\u0105zkowymi badaniami realizowanymi w\u00a0ramach medycyny pracy, <\/strong>co sprzyja\u0142oby obj\u0119ciu Programem wi\u0119kszej liczby os\u00f3b.<\/p>\n<h2>Wnioski<\/h2>\n<p>Do<strong> Ministra Zdrowia <\/strong>o:<\/p>\n<ul>\n<li>podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu zwi\u0119kszenie dost\u0119pno\u015bci wczesnej diagnostyki PChN i\u00a0opieki nad pacjentami z\u00a0t\u0105 chorob\u0105, w\u00a0szczeg\u00f3lno\u015bci poprzez powi\u0105zanie program\u00f3w profilaktycznych z\u00a0badaniami medycyny pracy;<\/li>\n<li>podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 w\u00a0celu zwi\u0119kszenia w\u00a0przysz\u0142o\u015bci liczby lekarzy specjalizacji nefrologia i\u00a0nefrologia dzieci\u0119ca, w\u00a0tym rozwa\u017cenie uj\u0119cia tych specjalizacji w\u00a0rozporz\u0105dzeniu w\u00a0sprawie okre\u015blenia priorytetowych dziedzin medycyny;<\/li>\n<li>stworzenie mechanizm\u00f3w zapewniaj\u0105cych kontraktowanie \u015bwiadcze\u0144 z\u00a0zakresu nefrologia i\u00a0nefrologia dzieci\u0119ca z\u00a0uwzgl\u0119dnieniem w\u00a0pierwszej kolejno\u015bci region\u00f3w o\u00a0niskiej dost\u0119pno\u015bci tych \u015bwiadcze\u0144;<\/li>\n<li>przeprowadzenie dzia\u0142a\u0144 promocyjno-edukacyjnych w\u00a0celu poprawy \u015bwiadomo\u015bci na temat przyczyn i\u00a0skutk\u00f3w PChN oraz zwi\u0119kszenia liczby pacjent\u00f3w obj\u0119tych wczesn\u0105 diagnostyk\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 wykrycie tej choroby;<\/li>\n<li>wykorzystanie do\u015bwiadcze\u0144 zdobytych podczas realizacji Programu pilota\u017cowego \u201eProfilaktyka 40 PLUS\u201d przy realizacji \u015bwiadczenia \u201eMoje zdrowie \u2013 bilans zdrowia osoby doros\u0142ej\u201d w\u00a0celu dotarcia do mo\u017cliwie najszerszego grona potencjalnych \u015bwiadczeniobiorc\u00f3w, przy aktywnym udziale POZ w\u00a0dzia\u0142aniach inicjuj\u0105cych skorzystanie ze \u015bwiadczenia.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Do<strong> Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia <\/strong>o:<\/p>\n<ul>\n<li>przeprowadzenie przez NFZ dzia\u0142a\u0144 promocyjno-edukacyjnych, skorelowanych z\u00a0aktywno\u015bci\u0105 Ministerstwa Zdrowia, w\u00a0celu poprawy \u015bwiadomo\u015bci na temat przyczyn i\u00a0skutk\u00f3w PChN oraz zwi\u0119kszenia liczby pacjent\u00f3w obj\u0119tych wczesn\u0105 diagnostyk\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 wykrycie tej choroby.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<p class=\"article__category\"><strong>Kategorie:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.nik.gov.pl\/tagi\/zdrowie.html?find=zdrowie&amp;p=p&amp;findMini=Szukaj&amp;t=tag\">zdrowie<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.nik.gov.pl\/tagi\/ministerstwo+zdrowia.html?find=Ministerstwo%2BZdrowia&amp;p=p&amp;findMini=Szukaj&amp;t=tag\">Ministerstwo Zdrowia<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.nik.gov.pl\/tagi\/narodowy+fundusz+zdrowia.html?find=Narodowy%2BFundusz%2BZdrowia&amp;p=p&amp;findMini=Szukaj&amp;t=tag\">Narodowy Fundusz Zdrowia<\/a><\/p>\n<p>\u017br\u00f3d\u0142o NIK<\/p>\n<p>KOMENTARZE<\/p>\n<p>Wydawca portalu nie ponosi odpowiedzialno\u015bci za tre\u015b\u0107 komentarzy zamieszczanych przez u\u017cytkownik\u00f3w. Osoby zamieszczaj\u0105ce wypowiedzi naruszaj\u0105ce prawo lub prawem chronione dobra os\u00f3b trzecich mog\u0105 ponie\u015b\u0107 z tego tytu\u0142u odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105 lub cywiln\u0105.JEDNOCZE\u015aNIE U\u017bYTKOWNICY ZAMIESZCZAJ\u0104C KOMENTARZ O\u015aWIADCZAJ\u0104, \u017bE BIOR\u0104 PE\u0141N\u0104 ODPOWIEDZIALNO\u015a\u0106 ZA TRE\u015aCI UMIESZCZONE PRZEZ SIEBIE<\/p>\n<div style=\"padding-bottom:20px; padding-top:10px;\" class=\"hupso-share-buttons\"><!-- Hupso Share Buttons - https:\/\/www.hupso.com\/share\/ --><a class=\"hupso_pop\" href=\"https:\/\/www.hupso.com\/share\/\"><img decoding=\"async\" data-src=\"http:\/\/static.hupso.com\/share\/buttons\/button100x23.png\" style=\"border:0px; width:100; height: 23; \" alt=\"Share Button\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" class=\"lazyload\" \/><\/a><script type=\"text\/javascript\">var hupso_services=new Array(\"Twitter\",\"Facebook\",\"Pinterest\",\"Linkedin\",\"Tumblr\",\"StumbleUpon\",\"Digg\",\"Reddit\",\"Bebo\",\"Delicious\",\"QZone\",\"Renren\",\"Email\");var hupso_icon_type = \"labels\";var hupso_background=\"#3BF8FF\";var hupso_border=\"#FF2B0A\";var hupso_image_folder_url = \"\";var hupso_url=\"\";var hupso_title=\"Miliardy%20na%20dializy%20i%20przeszczepy%20nerek%2C%20a%20profilaktyka%20kuleje\";<\/script><script type=\"text\/javascript\" src=\"http:\/\/static.hupso.com\/share\/js\/share.js\"><\/script><!-- Hupso Share Buttons --><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niewystarczaj\u0105ce i\u00a0nieskuteczne by\u0142y dzia\u0142ania ministra zdrowia oraz NFZ na rzecz zwi\u0119kszenia dost\u0119pno\u015bci wczesnej diagnostyki przewlek\u0142ej choroby nerek. Z Programu pilota\u017cowego \u201eProfilaktyka 40 PLUS\u201d, na kt\u00f3ry wydatkowano 395\u00a0mln z\u0142, skorzysta\u0142o 19%&hellip; <\/p>\n<div style=\"padding-bottom:20px; padding-top:10px;\" class=\"hupso-share-buttons\"><!-- Hupso Share Buttons - https:\/\/www.hupso.com\/share\/ --><a class=\"hupso_pop\" href=\"https:\/\/www.hupso.com\/share\/\"><img data-src=\"http:\/\/static.hupso.com\/share\/buttons\/button100x23.png\" style=\"border:0px; width:100; height: 23; \" alt=\"Share Button\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" class=\"lazyload\" \/><\/a><script type=\"text\/javascript\">var hupso_services=new Array(\"Twitter\",\"Facebook\",\"Pinterest\",\"Linkedin\",\"Tumblr\",\"StumbleUpon\",\"Digg\",\"Reddit\",\"Bebo\",\"Delicious\",\"QZone\",\"Renren\",\"Email\");var hupso_icon_type = \"labels\";var hupso_background=\"#3BF8FF\";var hupso_border=\"#FF2B0A\";var hupso_image_folder_url = \"\";var hupso_url=\"\";var hupso_title=\"Miliardy%20na%20dializy%20i%20przeszczepy%20nerek%2C%20a%20profilaktyka%20kuleje\";<\/script><script type=\"text\/javascript\" src=\"http:\/\/static.hupso.com\/share\/js\/share.js\"><\/script><!-- Hupso Share Buttons --><\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":9197,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wprm-recipe-roundup-name":"","wprm-recipe-roundup-description":"","footnotes":""},"categories":[19,28],"tags":[],"class_list":["post-9195","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-wyd"],"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9195"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9195\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9196,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9195\/revisions\/9196"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9197"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}