{"id":9553,"date":"2025-09-02T18:20:24","date_gmt":"2025-09-02T16:20:24","guid":{"rendered":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/?p=9553"},"modified":"2025-09-02T19:39:32","modified_gmt":"2025-09-02T17:39:32","slug":"bracia-lech-ze-szkolnych-lawek-do-cichociemnych-odsloniecie-tablicy-pamieci-w-turzy-malej","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/?p=9553","title":{"rendered":"Bracia Lech: ze szkolnych \u0142awek do cichociemnych \u2014 ods\u0142oni\u0119cie tablicy pami\u0119ci w Turzy Ma\u0142ej"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Wczoraj, podczas inauguracji roku szkolnego 2025\/2026 w Szkole Podstawowej w Turzy Ma\u0142ej (gmina Lipowiec Ko\u015bcielny), spo\u0142eczno\u015b\u0107 lokalna zebra\u0142a si\u0119, by przypomnie\u0107 i utrwali\u0107 pami\u0119\u0107 o trzech synach tej ziemi \u2014 Czes\u0142awie, Janie Kazimierzu i W\u0142odzimierzu Lechu. W centralnym miejscu przed budynkiem szkolnym c\u00f3rka Czes\u0142awa Lecha i jego dwaj wnukowie ods\u0142onili tablic\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 braci, a we wn\u0119trzu szko\u0142y mo\u017cna obejrze\u0107 tak\u017ce trzy indywidualne pami\u0105tkowe tablice po\u015bwi\u0119cone ka\u017cdemu z bohater\u00f3w.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uroczysto\u015b\u0107 mia\u0142a rang\u0119 lokalnego \u015bwi\u0119ta pami\u0119ci: obecni byli przedstawiciele w\u0142adz samorz\u0105dowych i parlamentarnych, reprezentanci organizacji i stowarzysze\u0144, nauczyciele, c\u00f3rka Czes\u0142awa Lecha i dwaj jego wnukowie, rodzice oraz uczniowie. Powiat M\u0142awski reprezentowali m.in. wicestarosta Tomasz Chodubski to\u2014\u00a0 obecno\u015b\u0107 tych wszystkich go\u015bci podkre\u015bli\u0142a spo\u0142eczn\u0105 wag\u0119 przypomnienia los\u00f3w rodak\u00f3w, kt\u00f3rzy zap\u0142acili najwy\u017csz\u0105 cen\u0119 za wolno\u015b\u0107.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W przem\u00f3wieniu do zgromadzonych, wicestarosta Tomasz Chodubski wskaza\u0142, \u017ce losy braci Lech odzwierciedlaj\u0105 losy polskiego pokolenia II wojny \u015bwiatowej: udzia\u0142 w wojnie obronnej 1939 r., s\u0142u\u017cba w Polskich Si\u0142ach Zbrojnych na Zachodzie, specjalistyczne przeszkolenie jako skoczkowie spadochronowi i operacje w okupowanym kraju w strukturach Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego \u2014 a w ko\u0144cu tak\u017ce do\u015bwiadczenie represji i m\u0119cze\u0144stwa, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142o tak wielu rodak\u00f3w. To przes\u0142anie mia\u0142o przypomnie\u0107, \u017ce pami\u0119\u0107 historyczna jest tak\u017ce zadaniem edukacyjnym szko\u0142y. A ca\u0142\u0105 uroczysto\u015b\u0107 otworzy\u0142 Tadeusz Stabach ze Stowarzyszenia M\u0142awa Miasto Zabytkowe, kt\u00f3ry witaj\u0105c go\u015bci przypomnia\u0142\u00a0 i\u017c organizatorem i tw\u00f3rc\u0105 ca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia by\u0142o Stowarzyszenie M\u0142awa Miasto Zabytkowe, kt\u00f3re znalaz\u0142o w swych dzia\u0142aniach\u00a0 wsparcie\u00a0 u w\u00f3jta Gminy Turza Ma\u0142a i oczywi\u015bcie Szko\u0142y Podstawowej w Turzy Ma\u0142ej. M\u00f3wca podkre\u015bli\u0142 te\u017c i\u017c materia\u0142y dotycz\u0105ce bohater\u00f3w uroczysto\u015bci zbierali cz\u0142onkowie wspomnianego Stowarzyszenia Andrzej Dusi\u0144ski i\u00a0 Tomasz Sypniewski.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\">Historia, kt\u00f3ra wraca do szkolnych mur\u00f3w<\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bracia Lech \u2014 wychowani w Turzy Ma\u0142ej i absolwenci miejscowej szko\u0142y (oraz p\u00f3\u017aniej Gimnazjum im. Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego w M\u0142awie) \u2014 wpisali si\u0119 w dzieje Polski z kilku powod\u00f3w: nie tylko jako uczestnicy dzia\u0142a\u0144 wojennych w 1939 roku, ale przede wszystkim jako cz\u0142onkowie Polskich Si\u0142 Zbrojnych na Zachodzie i \u2014 w przypadku niekt\u00f3rych z nich \u2014 jako \u017co\u0142nierze przygotowani i zrzuceni na teren okupowanej ojczyzny (tzw. cichociemni). Ich biografie \u0142\u0105cz\u0105 przedwojenn\u0105 drog\u0119 edukacyjn\u0105, wojenne do\u015bwiadczenia i d\u0142ug\u0105 drog\u0119 pami\u0119ci, kt\u00f3r\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 lokalna dzi\u015b pr\u00f3buje przywr\u00f3ci\u0107 i uporz\u0105dkowa\u0107.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\">Co wydarzenie znaczy dla lokalnej spo\u0142eczno\u015bci?<\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tablica ods\u0142oni\u0119ta przed budynkiem szko\u0142y to nie tylko symbol \u2014 to akt przekazu mi\u0119dzy pokoleniami. W klasach, gdzie na co dzie\u0144 m\u0142odzie\u017c uczy si\u0119 historii, teraz stanie realny punkt odniesienia: nazwiska, twarze i konkretne wybory \u017cyciowe, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 lokaln\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 z szerokim kontekstem narodowym. Dla mieszka\u0144c\u00f3w Turzy Ma\u0142ej i okolic to tak\u017ce sygna\u0142, \u017ce pami\u0119\u0107 o bohaterach jest piel\u0119gnowana nie tylko w muzeach, ale tam, gdzie kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 kolejne postawy obywatelskie.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\">Skr\u00f3cone biografie (wyb\u00f3r fakt\u00f3w)<\/h2>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>Czes\u0142aw Jerzy Lech<\/strong> \u2014 urodzony w Turzy Ma\u0142ej, uko\u0144czy\u0142 gimnazjum w M\u0142awie; zwi\u0105zany z przedwojenn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105 wojskow\u0105 i p\u00f3\u017aniejszymi losem w czasie wojny.<\/li>\n<li><strong>Jan Kazimierz Lech<\/strong> \u2014 jeden z braci, kt\u00f3rym po\u015bwi\u0119cono tablice; jego losy zwi\u0105zane s\u0105 z aktywno\u015bci\u0105 w strukturach Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego i s\u0142u\u017cb\u0105 poza granicami przed powrotem do konspiracji.<\/li>\n<li><strong>W\u0142odzimierz Lech<\/strong> \u2014 r\u00f3wnie\u017c uczestnik dzia\u0142a\u0144 zbrojnych oraz przeszkolony jako skoczek spadochronowy (cz\u0142onek \u015brodowiska zwi\u0105zanego z cichociemnymi).<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Przywracanie pami\u0119ci lokalnej to zadanie wielowymiarowe:<\/strong> wymaga weryfikacji fakt\u00f3w (akta, \u015bwiadectwa, archiwa wojskowe), empatii dla rodzinnych narracji oraz ostro\u017cno\u015bci wobec uproszcze\u0144. W Turzy Ma\u0142ej krok ku upami\u0119tnieniu \u2014 ods\u0142oni\u0119cie tablicy, ekspozycja wewn\u0105trz szko\u0142y, zaanga\u017cowanie samorz\u0105du \u2014 to przyk\u0142ad dobrze przeprowadzonej inicjatywy, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy edukacj\u0119, pami\u0119\u0107 i spo\u0142eczny obowi\u0105zek. Aby ta pami\u0119\u0107 przetrwa\u0142a, potrzebne s\u0105 jednak dalsze dzia\u0142ania: lekcje lokalnej historii, spotkania z potomkami, digitalizacja materia\u0142\u00f3w i sta\u0142a wsp\u00f3\u0142praca szko\u0142y z lokalnymi muzeami oraz stowarzyszeniami historycznymi.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\">Przes\u0142anie dla m\u0142odszych pokole\u0144<\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ods\u0142oni\u0119cie tablicy braci Lech w Turzy Ma\u0142ej to gest, kt\u00f3ry m\u00f3wi: pami\u0119\u0107 nie jest tylko ceremonia\u0142em \u2014 to narz\u0119dzie kszta\u0142towania to\u017csamo\u015bci. W szkolnym zgie\u0142ku, mi\u0119dzy dzwonkami i lekcjami, stanie przypomnienie o tym, \u017ce wolno\u015b\u0107 ma twarze i nazwiska. Niech ta tablica b\u0119dzie zaczynem dyskusji, bada\u0144 i pyta\u0144 \u2013 takich, kt\u00f3re rodz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 i dum\u0119, ale i krytyczne my\u015blenie o przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n<div><\/div>\n<p>T.B. fot Robert Bierwiaczonek ze Stowarzyszenia M\u0142awa Miasto Zabytkowe<\/p>\n<p style=\"box-sizing: border-box; margin-top: 0px; margin-bottom: 15px; color: #555555; font-family: Roboto, sans-serif; font-size: 15px; text-align: justify;\">Komentarze<\/p>\n<p style=\"box-sizing: border-box; margin-top: 0px; margin-bottom: 15px; color: #555555; font-family: Roboto, sans-serif; font-size: 15px; text-align: justify;\">Wydawca portalu nie ponosi odpowiedzialno\u015bci za tre\u015b\u0107 komentarzy zamieszczanych przez u\u017cytkownik\u00f3w. Osoby zamieszczaj\u0105ce wypowiedzi naruszaj\u0105ce prawo lub prawem chronione dobra os\u00f3b trzecich mog\u0105 ponie\u015b\u0107 z tego tytu\u0142u odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105 lub cywiln\u0105.JEDNOCZE\u015aNIE U\u017bYTKOWNICY ZAMIESZCZAJ\u0104C KOMENTARZ O\u015aWIADCZAJ\u0104, \u017bE BIOR\u0104 PE\u0141N\u0104 ODPOWIEDZIALNO\u015a\u0106 ZA TRE\u015aCI UMIESZCZONE PRZEZ SIEBIE<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<div style=\"padding-bottom:20px; padding-top:10px;\" class=\"hupso-share-buttons\"><!-- Hupso Share Buttons - https:\/\/www.hupso.com\/share\/ --><a class=\"hupso_pop\" href=\"https:\/\/www.hupso.com\/share\/\"><img decoding=\"async\" data-src=\"http:\/\/static.hupso.com\/share\/buttons\/button100x23.png\" style=\"border:0px; width:100; height: 23; \" alt=\"Share Button\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" class=\"lazyload\" \/><\/a><script type=\"text\/javascript\">var hupso_services=new Array(\"Twitter\",\"Facebook\",\"Pinterest\",\"Linkedin\",\"Tumblr\",\"StumbleUpon\",\"Digg\",\"Reddit\",\"Bebo\",\"Delicious\",\"QZone\",\"Renren\",\"Email\");var hupso_icon_type = \"labels\";var hupso_background=\"#3BF8FF\";var hupso_border=\"#FF2B0A\";var hupso_image_folder_url = \"\";var hupso_url=\"\";var hupso_title=\"Bracia%20Lech%3A%20ze%20szkolnych%20%C5%82awek%20do%20cichociemnych%20%E2%80%94%20ods%C5%82oni%C4%99cie%20tablicy%20pami%C4%99ci%20w%20Turzy%20Ma%C5%82ej\";<\/script><script type=\"text\/javascript\" src=\"http:\/\/static.hupso.com\/share\/js\/share.js\"><\/script><!-- Hupso Share Buttons --><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wczoraj, podczas inauguracji roku szkolnego 2025\/2026 w Szkole Podstawowej w Turzy Ma\u0142ej (gmina Lipowiec Ko\u015bcielny), spo\u0142eczno\u015b\u0107 lokalna zebra\u0142a si\u0119, by przypomnie\u0107 i utrwali\u0107 pami\u0119\u0107 o trzech synach tej ziemi \u2014&hellip; <\/p>\n<div style=\"padding-bottom:20px; padding-top:10px;\" class=\"hupso-share-buttons\"><!-- Hupso Share Buttons - https:\/\/www.hupso.com\/share\/ --><a class=\"hupso_pop\" href=\"https:\/\/www.hupso.com\/share\/\"><img data-src=\"http:\/\/static.hupso.com\/share\/buttons\/button100x23.png\" style=\"border:0px; width:100; height: 23; \" alt=\"Share Button\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" class=\"lazyload\" \/><\/a><script type=\"text\/javascript\">var hupso_services=new Array(\"Twitter\",\"Facebook\",\"Pinterest\",\"Linkedin\",\"Tumblr\",\"StumbleUpon\",\"Digg\",\"Reddit\",\"Bebo\",\"Delicious\",\"QZone\",\"Renren\",\"Email\");var hupso_icon_type = \"labels\";var hupso_background=\"#3BF8FF\";var hupso_border=\"#FF2B0A\";var hupso_image_folder_url = \"\";var hupso_url=\"\";var hupso_title=\"Bracia%20Lech%3A%20ze%20szkolnych%20%C5%82awek%20do%20cichociemnych%20%E2%80%94%20ods%C5%82oni%C4%99cie%20tablicy%20pami%C4%99ci%20w%20Turzy%20Ma%C5%82ej\";<\/script><script type=\"text\/javascript\" src=\"http:\/\/static.hupso.com\/share\/js\/share.js\"><\/script><!-- Hupso Share Buttons --><\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":9575,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"wprm-recipe-roundup-name":"","wprm-recipe-roundup-description":"","footnotes":""},"categories":[19,3,506,28],"tags":[],"class_list":["post-9553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-kultura","category-pow","category-wyd"],"acf":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9553"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9581,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9553\/revisions\/9581"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9575"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/portalm\u0142awa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}