Czy małoletni prowadzący firmę opłaca składki ZUS

Prowadzenie działalności gospodarczej we własnym imieniu przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną wymaga posiadania przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych. Zatem, od momentu rozpoczęcia prowadzenia działalności do dnia uzyskania pełnoletności małoletni przedsiębiorca nie podlega ubezpieczeniom społecznym i nie ciąży na nim obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

We wniosku o interpretację przedsiębiorca wskazał, że od 15 listopada 2023 r. rozpoczął jednoosobową działalność gospodarczą jako osoba niepełnoletnia z pełnomocnikiem, natomiast w dniu 15 grudnia 2024 r. ukończył 18 lat. W tym okresie nie był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i nie odprowadzał składek ZUS, ponieważ był ubezpieczony u swojego taty w KRUS jako domownik. Jest również osobą nadal uczącą się, a od 2012 r. posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Zdaniem przedsiębiorcy, nie powinien był odprowadzać składek społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej aż do momentu uzyskania pełnoletności.

Na pytanie zadane we wniosku przedsiębiorcy Zakład Ubezpieczeń Społecznych odpowiedział:

Zagadnienia dotyczące podlegania ubezpieczeniom społecznym, obowiązku opłacania składek i ustalania podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia regulowane są za pośrednictwem ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W art. 6 ust. 1 tej ustawy ustawodawca wskazał katalog podmiotów objętych obowiązkiem ubezpieczenia emerytalnego i ubezpieczeń rentowych. Wyliczenie zawarte we wskazanym przepisie jest wyczerpujące i ma charakter zamknięty.

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 tejże ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polski są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Z brzmienia ww. przepisów wynika zatem, że przedsiębiorca posiadający wpis do CEIDG, a tym samym będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, podlega ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym osób prowadzących działalność gospodarczą.

Zgodnie z art. 15 Kodeksu cywilnego małoletni, którzy ukończyli lat 13 mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Do ważności czynności prawnej jak wynika z art 17 k.c. przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności – art. 11 k.c.

W świetle powołanych wyżej przepisów Kodeksu cywilnego pełną zdolność do czynności prawnych posiada osoba pełnoletnia. Przepisy Kodeksu cywilnego regulujące zdolność do czynności prawnych mają znaczenie dla oceny czy osoba nieposiadająca pełnej zdolności prawnej może uzyskać status przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej – art. 4 tejże ustawy. Znajduje to potwierdzenie m.in. w wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI Ca 1083/08, w którym Sąd Apelacyjny w Warszawie stwierdził, że prowadzenie działalności gospodarczej we własnym imieniu przez przedsiębiorcę wiąże się z dokonywaniem czynności prawnych przekraczających zakres wynikający z art. 14 § 2 Kodeksu cywilnego i wymaga posiadania przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną, pełnej zdolności do czynności prawnych.

ZUS uznał więc, od momentu rozpoczęcia prowadzenia działalności do dnia uzyskania pełnoletności małoletni przedsiębiorca nie podlega ubezpieczeniom społecznym i nie ciąży na nim obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.